{"id":4384,"date":"2026-04-07T13:03:21","date_gmt":"2026-04-07T07:33:21","guid":{"rendered":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/?p=4384"},"modified":"2026-05-21T12:34:35","modified_gmt":"2026-05-21T07:04:35","slug":"microplastics-hormones-antibiotics-food-india","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/microplastics-hormones-antibiotics-food-india\/","title":{"rendered":"\u0936\u093e\u0902\u0924\u00a0\u0918\u0941\u0938\u092a\u0948\u0920\u093f\u090f: \u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928,\u00a0\u090f\u0902\u091f\u0940\u092c\u093e\u092f\u094b\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938\u00a0\u0914\u0930\u00a0\u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938\u00a0\u0915\u0948\u0938\u0947 \u0906\u092a\u0915\u0947 \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u2014 \u0914\u0930 \u0909\u0928\u0938\u0947 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u092c\u091a\u0947\u0902\u00a0"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u0939\u093e\u0932 \u0915\u0940 \u0930\u093f\u0938\u0930\u094d\u091a: \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0938\u094d\u0924\u093f\u0937\u094d\u0915 \u0915\u0947 \u090a\u0924\u0915\u094b\u0902&nbsp;\u092e\u0947\u0902&nbsp;\u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0924\u093e\u091c\u093c\u093e \u0936\u094b\u0927 \u0928\u0947 \u090f\u0915 \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e\u091c\u0928\u0915 \u092c\u093e\u0924 \u0938\u093e\u092e\u0928\u0947 \u0930\u0916\u0940 \u0939\u0948,&nbsp;\u091c\u094b \u0938\u093f\u0930\u094d\u092b\u093c \u092a\u093e\u091a\u0928 \u0924\u0902\u0924\u094d\u0930 \u0924\u0915 \u0938\u0940\u092e\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0964&nbsp;2024&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;2025&nbsp;\u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924\u0940&nbsp;\u0938\u094d\u091f\u0921\u0940\u091c\u093c&nbsp;\u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0938\u094d\u0924\u093f\u0937\u094d\u0915 \u0915\u0947 \u090a\u0924\u0915\u094b\u0902&nbsp;&nbsp;\u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u092a\u0928\u0947 \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902&nbsp;\u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938&nbsp;\u092a\u093e\u090f \u0917\u090f \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u0914\u0930 \u0936\u094b\u0927\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e \u0907\u0928\u0915\u0947 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0901\u091a \u0915\u0930 \u0930\u0939\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u092f\u0947 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u091b\u094b\u091f\u0947 \u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u0915\u0923,&nbsp;\u0916\u093e\u0938\u0915\u0930&nbsp;\u0905\u0932\u094d\u091f\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u094d\u0921&nbsp;\u092b\u093c\u0942\u0921&nbsp;\u0938\u0947 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0940 \u0936\u094d\u0930\u0943\u0902\u0916\u0932\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902,&nbsp;\u0905\u092c \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924&nbsp;\u0928\u094d\u092f\u0942\u0930\u094b\u0932\u0949\u091c\u093f\u0915\u0932&nbsp;\u0905\u0938\u0930 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0937\u092f \u092c\u0928 \u0930\u0939\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u0936\u093e\u0932\u093e \u0914\u0930 \u091c\u093e\u0928\u0935\u0930\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0939\u0941\u090f \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0938\u0942\u091c\u0928 \u0914\u0930&nbsp;\u0938\u094b\u091a\u0928\u0947\u0938\u092e\u091d\u0928\u0947&nbsp;\u0915\u0940 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0926\u0932\u093e\u0935 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u0902\u0915\u0947\u0924 \u092e\u093f\u0932\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0936\u094b\u0927\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e \u092f\u0939 \u092d\u0940 \u0915\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0915\u093f \u092e\u0928\u0941\u0937\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0935\u0938\u093e\u0926 &nbsp;\u092f\u093e&nbsp;\u0921\u093f\u092e\u0947\u0902\u0936\u093f\u092f\u093e&nbsp;\u091c\u0948\u0938\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0938\u0940\u0927\u093e \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927 \u0905\u092d\u0940 \u0938\u093e\u092c\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0941\u0906 \u0939\u0948,&nbsp;\u0914\u0930 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926\u093e \u0938\u092c\u0942\u0924&nbsp;\u0915\u093e\u0930\u0923\u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e&nbsp;\u0915\u094b \u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0926\u093f\u0916\u093e\u0924\u0947\u0964 \u092b\u093f\u0930 \u092d\u0940,&nbsp;\u092f\u0939 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 \u0905\u092c \u0915\u0947\u0935\u0932 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0924\u0915 \u0938\u0940\u092e\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0930\u0939\u093e,&nbsp;\u092c\u0932\u094d\u0915\u093f \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u0947 \u0915\u0908 \u0905\u0902\u0917\u094b\u0902,&nbsp;\u092f\u0939\u093e\u0901 \u0924\u0915 \u0915\u093f \u092e\u0938\u094d\u0924\u093f\u0937\u094d\u0915 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a\u0928\u0947 \u0932\u0917\u093e \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Silent-Invaders-1-Hindi-scaled.webp \" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e&nbsp;<\/h2>\n\n\n\n<p>\u0906\u092a \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u0940\u092f \u092e\u0902\u0921\u0940 \u0938\u0947&nbsp;\u0924\u093e\u091c\u093c\u0940&nbsp;\u0938\u092c\u094d\u091c\u093c\u093f\u092f\u093e\u0901&nbsp;\u091a\u0941\u0928 \u0930\u0939\u0947 \u0939\u094b\u0902,&nbsp;\u0926\u0942\u0927 \u0909\u092c\u093e\u0932 \u0930\u0939\u0947 \u0939\u094b\u0902,&nbsp;\u092f\u093e \u092a\u0940\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0915\u094b \u092b\u093c\u093f\u0932\u094d\u091f\u0930 \u0915\u0930 \u0930\u0939\u0947 \u0939\u094b\u0902 \u2014 \u092b\u093f\u0930 \u092d\u0940 \u0905\u0926\u0943\u0936\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0915 \u0906\u092a\u0915\u0947 \u0918\u0930 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0924\u0947\u091c\u093c \u0936\u0939\u0930\u0940\u0915\u0930\u0923,&nbsp;\u0915\u0943\u0937\u093f \u0915\u0940 \u090a\u0901\u091a\u0940 \u092e\u093e\u0901\u0917,&nbsp;\u0914\u0930 \u0928\u093f\u092f\u092e\u094b\u0902 \u0915\u0947&nbsp;\u0905\u0932\u0917\u0905\u0932\u0917&nbsp;\u0938\u094d\u0924\u0930\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0935\u091c\u0939 \u0938\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0936\u094d\u0930\u0943\u0902\u0916\u0932\u093e (food chain)&nbsp;\u0915\u0947 \u0915\u0941\u091b \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902&nbsp;\u090f\u0902\u091f\u0940\u092c\u093e\u092f\u094b\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938,&nbsp;\u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928,&nbsp;\u0915\u0940\u091f\u0928\u093e\u0936\u0915 (pesticides)&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;\u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938&nbsp;\u0915\u0940 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0915\u092e \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092a\u094d\u0930\u0935\u0947\u0936 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0907\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 \u201c\u0936\u093e\u0902\u0924&nbsp;\u0918\u0941\u0938\u092a\u0948\u0920\u093f\u090f\u201d (silent invaders)&nbsp;\u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0935\u0947 \u0926\u093f\u0916\u093e\u0908 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0926\u0947\u0924\u0947\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0935\u0947 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0915\u092e \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0938\u092e\u092f \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925,&nbsp;\u0936\u094b\u0927 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930,&nbsp;\u0909\u0928\u0915\u093e \u0905\u0938\u0930 \u091c\u092e\u093e \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u092f\u0939 \u0932\u0947\u0916 \u0907\u0928 \u092c\u093e\u0924\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u091a\u0930\u094d\u091a\u093e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0915 \u0915\u0939\u093e\u0901 \u0938\u0947 \u0906\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0935\u0930\u094d\u0924\u092e\u093e\u0928 \u0930\u093f\u0938\u0930\u094d\u091a \u0907\u0928\u0915\u0947 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0915\u0939\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902&nbsp;\u0915\u094c\u0928\u0915\u094c\u0928&nbsp;\u0938\u0947 \u0928\u093f\u092f\u092e \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930&nbsp;\u0915\u094c\u0928\u0938\u0947&nbsp;\u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u0914\u0930&nbsp;\u092f\u0925\u093e\u0930\u094d\u0925\u0935\u093e\u0926\u0940&nbsp;\u0915\u0926\u092e \u0909\u0920\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u0907\u0928 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0928\u093f\u092a\u091f\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u0917\u0924 \u091c\u093e\u0917\u0930\u0942\u0915\u0924\u093e \u0939\u0940 \u0928\u0939\u0940\u0902,&nbsp;\u092c\u0932\u094d\u0915\u093f \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093e,&nbsp;\u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u0914\u0930 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915&nbsp;\u091c\u0928\u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f&nbsp;\u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915\u0924\u093e \u0926\u0947\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940&nbsp;\u092e\u091c\u093c\u092c\u0942\u0924&nbsp;\u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092d\u0940 \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Silent-Invaders-2-Hindi-scaled.webp \" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u092f\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0915 \u0915\u0939\u093e\u0901 \u0938\u0947 \u0906\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 \u0915\u0908 \u0938\u094d\u0924\u0930\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948 \u2014 \u0916\u0947\u0924\u0940 \u0915\u0947 \u0924\u0930\u0940\u0915\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0932\u0947\u0915\u0930&nbsp;\u092d\u0902\u0921\u093e\u0930\u0923&nbsp;\u0914\u0930 \u092a\u0948\u0915\u0947\u091c\u093f\u0902\u0917 \u0924\u0915\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>\u0916\u093e\u0926\u094d\u092f\/\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924<\/strong>&nbsp;<\/td><td><strong>\u092a\u093e\u090f \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0926\u0935\u093e\u0907\u092f\u093e\u0901 \u0914\u0930 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928<\/strong>&nbsp;<\/td><td><strong>\u0907\u0928\u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948<\/strong>&nbsp;<\/td><td><strong>\u0938\u0930\u0932 \u0938\u092e\u091d<\/strong>&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>\u0926\u0942\u0927\/\u0921\u0947\u092f\u0930\u0940&nbsp;<\/td><td>rBST (growth hormone), IGF-1, estrogen, amoxicillin&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;oxytetracycline&nbsp;\u091c\u0948\u0938\u0947&nbsp;antibiotics&nbsp;<\/td><td>\u0926\u0942\u0927 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u0947 \u0914\u0930&nbsp;mastitis&nbsp;\u091c\u0948\u0938\u0940 \u092c\u0940\u092e\u093e\u0930\u0940 \u0915\u093e \u0907\u0932\u093e\u091c \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f&nbsp;<\/td><td>\u0917\u093e\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0926\u0942\u0927 \u092c\u0922\u093c\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928 \u0926\u093f\u090f \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u0914\u0930 \u0938\u0902\u0915\u094d\u0930\u092e\u0923 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u092a\u0930&nbsp;\u090f\u0902\u091f\u0940\u092c\u093e\u092f\u094b\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938&nbsp;\u0926\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>\u092e\u093e\u0902\u0938 (\u092a\u094b\u0932\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940,&nbsp;\u092c\u0915\u0930\u0940,&nbsp;\u092e\u091f\u0928)&nbsp;<\/td><td>Growth hormones, tetracyclines, sulfonamides, penicillin&nbsp;<\/td><td>\u091c\u093e\u0928\u0935\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u0924\u0947\u091c\u093c \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u092d\u0940\u0921\u093c\u092d\u093e\u0921\u093c \u0935\u093e\u0932\u0940 \u091c\u0917\u0939\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0940\u092e\u093e\u0930\u0940 \u0930\u094b\u0915\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f&nbsp;<\/td><td>Intensive farming&nbsp;\u092e\u0947\u0902 \u091c\u093e\u0928\u0935\u0930\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 \u0926\u0935\u093e\u0907\u092f\u093e\u0901 \u0926\u0940 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>\u092e\u091b\u0932\u0940 (\u092b\u093e\u0930\u094d\u092e \u092e\u0947\u0902 \u092a\u093e\u0932\u0940 \u0917\u0908)&nbsp;<\/td><td>Antibiotics, estrogen-like chemicals&nbsp;<\/td><td>\u092d\u0940\u0921\u093c\u092d\u093e\u0921\u093c \u0935\u093e\u0932\u0947 \u091f\u0948\u0902\u0915\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0940\u092e\u093e\u0930\u0940 \u092b\u0948\u0932\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u0930\u094b\u0915\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f&nbsp;<\/td><td>Aquaculture&nbsp;\u092e\u0947\u0902&nbsp;medicated feed&nbsp;\u092f\u093e \u092a\u093e\u0928\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0935\u093e \u092e\u093f\u0932\u093e\u0908 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>\u0938\u092c\u094d\u091c\u093c\u093f\u092f\u093e\u0901&nbsp;\u0914\u0930 \u0905\u0928\u093e\u091c&nbsp;<\/td><td>Pesticides, herbicides, soil-borne antibiotic residues&nbsp;<\/td><td>\u0915\u0940\u0921\u093c\u0947,&nbsp;\u092b\u092b\u0942\u0902\u0926 \u0914\u0930 \u0916\u0930\u092a\u0924\u0935\u093e\u0930 \u092e\u093e\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f&nbsp;<\/td><td>\u092f\u0947 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928 \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u0914\u0930 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093f\u0932\u0915\u0930 \u092b\u093c\u0938\u0932\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>\u092a\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0940 \u0906\u092a\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f&nbsp;<\/td><td>Hormonal residues, farm runoff&nbsp;\u0938\u0947&nbsp;antibiotics,&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;sewage&nbsp;<\/td><td>\u0916\u0947\u0924\u0940 \u0914\u0930 \u0915\u091a\u0930\u0947 \u0915\u0947&nbsp;\u0909\u092a\u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926&nbsp;<\/td><td>\u092f\u0947 \u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925 \u092d\u0942\u091c\u0932 \u0914\u0930 \u0928\u0926\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u091f\u094d\u0930\u0940\u091f\u092e\u0947\u0902\u091f \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u092d\u0940 \u0930\u0939 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>\u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u094d\u0921&nbsp;\u092b\u093c\u0942\u0921\/\u092a\u0948\u0915\u0947\u091c\u093f\u0902\u0917&nbsp;<\/td><td>Microplastics,&nbsp;Nanoplastics&nbsp;<\/td><td>\u092a\u0948\u0915\u0947\u091c\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0947 \u091f\u0942\u091f\u0928\u0947, processing equipment&nbsp;\u0914\u0930 \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 \u0938\u0947&nbsp;<\/td><td>\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u0915\u0923&nbsp;food containers, processing lines&nbsp;\u0914\u0930 \u0935\u093e\u0924\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0938\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093f\u0932 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u0916\u093e\u0938\u0915\u0930&nbsp;ultra-processed items&nbsp;\u092e\u0947\u0902&nbsp;<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u0928\u094b\u091f:<\/strong>&nbsp;rBST&nbsp;\u092f\u0942\u0930\u094b\u092a\u0940\u092f \u0938\u0902\u0918,&nbsp;\u0915\u0928\u093e\u0921\u093e,&nbsp;\u091c\u093e\u092a\u093e\u0928 \u0914\u0930 \u0911\u0938\u094d\u091f\u094d\u0930\u0947\u0932\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0938\u093e\u092f\u093f\u0915 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0928\u0941\u092e\u094b\u0926\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948,&nbsp;\u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938 \u0924\u0930\u0939 \u0915\u0940 \u0938\u092e\u093e\u0928 \u092a\u093e\u092c\u0902\u0926\u0940 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Intensive farming systems&nbsp;\u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948\u0902?&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902&nbsp;intensive farming&nbsp;\u0915\u093e \u092e\u0924\u0932\u092c \u0939\u0948 \u090a\u0901\u091a\u0940 \u0918\u0928\u0924\u093e \u092e\u0947\u0902 \u091c\u093e\u0928\u0935\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092a\u0930\u0935\u0930\u093f\u0936 \u092f\u093e \u092b\u093c\u0938\u0932 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928,&nbsp;\u0924\u093e\u0915\u093f \u0905\u0927\u093f\u0915\u0924\u092e \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u092e\u093f\u0932 \u0938\u0915\u0947\u0964 \u0907\u0938\u0938\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0924\u0947\u0902 \u092a\u0942\u0930\u0940 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u092e\u093f\u0932\u0924\u0940 \u0939\u0948,&nbsp;\u0932\u0947\u0915\u093f\u0928&nbsp;\u0915\u092d\u0940\u0915\u092d\u0940&nbsp;\u0907\u0938\u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u090f\u0902\u091f\u0940\u092c\u093e\u092f\u094b\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938&nbsp;\u0915\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0915\u091a\u0930\u0947 \u0915\u093e \u0916\u0930\u093e\u092c \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u092f\u0939 \u0939\u0930 \u092b\u093c\u093e\u0930\u094d\u092e \u092a\u0930 \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u093e,&nbsp;\u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u092c\u0921\u093c\u0947 \u092a\u0948\u092e\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0939 \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0915\u093e\u0930\u0915 \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u093e\u0923:&nbsp;\u0911\u0930\u094d\u0917\u0947\u0928\u093f\u0915&nbsp;\u092c\u0928\u093e\u092e \u092a\u093e\u0930\u0902\u092a\u0930\u093f\u0915&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>\u0926\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e \u092d\u0930 \u0915\u0940&nbsp;\u0938\u094d\u091f\u0921\u0940\u091c\u093c&nbsp;\u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0940 \u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d \u0926\u0947\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u0939\u093e\u0932\u093e\u0902\u0915\u093f&nbsp;\u092d\u093e\u0930\u0924\u0935\u093f\u0936\u0947\u0937&nbsp;\u0921\u0947\u091f\u093e \u0905\u092d\u0940 \u092d\u0940&nbsp;\u0927\u0940\u0930\u0947\u0927\u0940\u0930\u0947&nbsp;\u0938\u093e\u092e\u0928\u0947 \u0906 \u0930\u0939\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0905\u0902\u0924\u0930\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0936\u094b\u0927 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u0939 \u092a\u093e\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u092a\u093e\u0930\u0902\u092a\u0930\u093f\u0915 \u0926\u0942\u0927 \u092e\u0947\u0902&nbsp;antibiotic residues&nbsp;\u0915\u0940 \u092a\u0939\u091a\u093e\u0928 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>growth-related hormones&nbsp;\u0915\u093e \u0938\u094d\u0924\u0930 \u0905\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093e\u0915\u0943\u0924 \u090a\u0901\u091a\u093e \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>certified organic&nbsp;\u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902&nbsp;residue&nbsp;\u0915\u093e \u0938\u094d\u0924\u0930 \u0915\u092e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902&nbsp;<strong>India Organic<\/strong>&nbsp;\u092f\u093e&nbsp;<strong>PGS (Participatory Guarantee System)<\/strong>&nbsp;\u091c\u0948\u0938\u0940&nbsp;organic certification&nbsp;\u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u093f\u092f\u093e\u0901&nbsp;residue exposure&nbsp;\u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0930\u0916\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u0939\u093e\u0932\u093e\u0902\u0915\u093f \u0909\u092a\u0932\u092c\u094d\u0927\u0924\u093e \u0914\u0930&nbsp;\u0915\u093f\u092b\u093c\u093e\u092f\u0924\u0940\u092a\u0928&nbsp;\u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930 \u092c\u0926\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924:<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>PGS-India Module: https:\/\/nconf.dac.gov.in\/uploads\/books_manual\/PGS_E-Module.pdf&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092a\u0930 \u0905\u0938\u0930&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>\u0935\u0930\u094d\u0924\u092e\u093e\u0928 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0938\u092e\u091d \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u092a\u0930 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0907\u0938 \u0924\u0930\u0939 \u0938\u092e\u091d\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924<\/strong>&nbsp;<\/td><td><strong>\u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0905\u0938\u0930<\/strong>&nbsp;<\/td><td><strong>\u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0906\u0927\u093e\u0930<\/strong>&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Antibiotics (milk\/meat)&nbsp;<\/td><td>\u092a\u0936\u0941\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0924\u094d\u092f\u0927\u093f\u0915 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917&nbsp;antibiotic-resistant bacteria&nbsp;\u0938\u0947 \u091c\u0941\u0921\u093c\u093e \u0939\u0948;&nbsp;\u0938\u0902\u0935\u0947\u0926\u0928\u0936\u0940\u0932 \u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902&nbsp;allergic reactions&nbsp;\u092d\u0940 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902&nbsp;<\/td><td>WHO; The Lancet&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Residual drugs&nbsp;<\/td><td>\u0932\u0902\u092c\u0947 \u0938\u092e\u092f \u0924\u0915 \u0915\u092e \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0935\u093e\u0907\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u0902\u092a\u0930\u094d\u0915&nbsp;gut microbiota&nbsp;\u092c\u0926\u0932 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948;&nbsp;\u092d\u094b\u091c\u0928 \u092e\u0947\u0902&nbsp;residue&nbsp;\u0915\u0947 \u0905\u0938\u0930 \u092a\u0930 \u0905\u092d\u0940 \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928 \u091c\u093e\u0930\u0940 \u0939\u0948&nbsp;<\/td><td>NIH&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Hormones (dairy\/meat)&nbsp;<\/td><td>IGF-1&nbsp;\u092a\u0930&nbsp;hormone-sensitive conditions&nbsp;\u0938\u0947 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927 \u0915\u093e \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928 \u0939\u0941\u0906 \u0939\u0948,&nbsp;\u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0906\u0939\u093e\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926&nbsp;dairy hormones&nbsp;\u0938\u0947 \u0938\u0940\u0927\u093e&nbsp;\u0915\u093e\u0930\u0923\u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e&nbsp;\u0905\u092d\u0940&nbsp;\u0938\u093e\u092c\u093f\u0924&nbsp;\u0928\u0939\u0940\u0902&nbsp;<\/td><td>EU&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;regulatory reviews&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Contaminated water&nbsp;<\/td><td>pharmaceuticals&nbsp;\u0915\u0947 \u0932\u0902\u092c\u0947 \u0938\u092e\u092f \u0924\u0915 \u0915\u092e \u0938\u094d\u0924\u0930 \u0935\u093e\u0932\u0947&nbsp;exposure&nbsp;\u0915\u093e \u091c\u092e\u093e \u0939\u094b\u0928\u093e \u0938\u0902\u092d\u0935 \u0939\u0948;&nbsp;\u0907\u0938\u0915\u093e \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935 \u0905\u092d\u0940 \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928 \u0915\u0947 \u0905\u0927\u0940\u0928 \u0939\u0948&nbsp;<\/td><td>PMC&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;global studies&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Microplastics&nbsp;<\/td><td>\u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0938\u094d\u0924\u093f\u0937\u094d\u0915 \u090a\u0924\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u093e\u090f \u0917\u090f;&nbsp;\u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u0936\u093e\u0932\u093e \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928&nbsp;inflammation&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;cellular function&nbsp;\u092a\u0930 \u0905\u0938\u0930 \u0915\u093e \u0938\u0902\u0915\u0947\u0924 \u0926\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902&nbsp;<\/td><td>2024\u20132025 peer-reviewed studies&nbsp;<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>\u092a\u0947\u091f \u0915\u0947 \u092c\u0948\u0915\u094d\u091f\u0940\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u0902\u0924\u0941\u0932\u0928 \u0915\u094b \u092b\u093f\u0930 \u0938\u0947 \u092c\u0939\u093e\u0932 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u0939\u0940 \u0938\u0939\u093e\u092f\u0915 \u0924\u0924\u094d\u0935\u094b\u0902 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u094b\u092c\u093e\u092f\u094b\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938 \u0915\u093e \u091a\u0941\u0928\u093e\u0935 \u0915\u0930\u0928\u093e \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0939\u0948 <strong><a href=\"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/enzyme-vs-probiotics\/\" data-type=\"post\" data-id=\"4443\">\u092a\u0947\u091f \u0915\u0940 \u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u093e\u091a\u0928 \u090f\u0902\u091c\u093e\u0907\u092e \u0914\u0930 \u092a\u094d\u0930\u094b\u092c\u093e\u092f\u094b\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0905\u0902\u0924\u0930 \u0914\u0930 \u0938\u0939\u0940 \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a \u091a\u0941\u0928\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0917\u093e\u0907\u0921<\/a><\/strong> ,\u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u0943\u0924 \u091c\u093e\u0928\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0939\u092e\u093e\u0930\u093e \u0932\u0947\u0916 \u092a\u0922\u093c\u0947\u0902\u0964<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Antibiotic resistance&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>\u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928 (WHO) antimicrobial resistance (AMR)&nbsp;\u0915\u094b \u0926\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e \u0915\u0940 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u090f\u0915 \u092e\u093e\u0928\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0915\u093e \u090f\u0915 \u092c\u0921\u093c\u093e \u0915\u093e\u0930\u0923&nbsp;\u0916\u093e\u0926\u094d\u092f\u092a\u0936\u0941&nbsp;\u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u092e\u0947\u0902&nbsp;\u090f\u0902\u091f\u0940\u092c\u093e\u092f\u094b\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938&nbsp;\u0915\u093e \u0935\u094d\u092f\u093e\u092a\u0915 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0939\u0948,&nbsp;\u091c\u094b&nbsp;\u0926\u0935\u093e\u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927\u0940&nbsp;\u0938\u0902\u0915\u094d\u0930\u092e\u0923\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u094b \u0924\u0947\u091c\u093c \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li>WHO fact sheet: https:\/\/www.who.int\/news-room\/fact-sheets\/detail\/antimicrobial-resistance&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li>The Lancet AMR Series: https:\/\/www.thelancet.com\/series-do\/antibiotic-resistance&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Water&nbsp;\u092e\u0947\u0902&nbsp;pharmaceuticals&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0914\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915 \u0914\u0930 \u0915\u0943\u0937\u093f \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u091c\u0932 \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902&nbsp;antibiotics, painkillers&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;hormones&nbsp;\u091c\u0948\u0938\u0940 \u0926\u0935\u093e\u0907\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0915\u092e \u0905\u0902\u0936 \u092a\u093e\u090f \u0917\u090f \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0947 \u0906\u092e \u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0928 \u0930\u093e\u0938\u094d\u0924\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0926\u0935\u093e \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0907\u0915\u093e\u0907\u092f\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0928\u093f\u0915\u0932\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u093e \u092a\u093e\u0928\u0940\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0905\u0938\u094d\u092a\u0924\u093e\u0932 \u0914\u0930 \u0918\u0930\u0947\u0932\u0942 \u0915\u091a\u0930\u093e\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u092a\u0936\u0941\u092a\u093e\u0932\u0928 \u0914\u0930 \u0916\u0947\u0924\u0940 \u0938\u0947 \u0906\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u093e \u092c\u0939\u093e\u0935 (runoff)\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u0915\u0908 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902,&nbsp;\u0916\u093e\u0938\u0915\u0930 \u0914\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915 \u0938\u092e\u0942\u0939\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0906\u0938\u092a\u093e\u0938,&nbsp;\u0928\u0926\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u092d\u0942\u091c\u0932 \u092e\u0947\u0902&nbsp;\u0926\u0935\u093e\u0905\u0935\u0936\u0947\u0937&nbsp;\u092e\u093e\u092a\u0947&nbsp;\u0917\u090f \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0928\u0917\u0930\u092a\u093e\u0932\u093f\u0915\u093e \u0915\u0947 \u091f\u094d\u0930\u0940\u091f\u092e\u0947\u0902\u091f \u092a\u094d\u0932\u093e\u0902\u091f \u0915\u0908 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0915\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930 \u0926\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0935\u0947 \u0939\u0930 \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u0930\u093e\u0938\u093e\u092f\u0928\u093f\u0915&nbsp;residue&nbsp;\u0915\u094b \u0939\u091f\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0939\u092e\u0947\u0936\u093e \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0947\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0932\u0902\u092c\u0947 \u0938\u092e\u092f \u0924\u0915,&nbsp;\u092c\u0939\u0941\u0924 \u0915\u092e \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0935\u093e\u0932\u0947&nbsp;exposure&nbsp;\u0915\u093e \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935 \u0905\u092d\u0940 \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928 \u0915\u0947 \u0905\u0927\u0940\u0928 \u0939\u0948\u0964 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u091c\u094d\u091e \u0907\u0938\u0947 \u090f\u0915 \u0909\u092d\u0930\u0924\u0940 \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e \u092e\u093e\u0928\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u0916\u093e\u0938\u0915\u0930 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0926\u0947\u0936\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0939\u093e\u0901 \u0926\u0935\u093e \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u0914\u0930 \u091c\u0928\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u0918\u0928\u0924\u094d\u0935 \u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0938\u094d\u0930\u094b\u0924:<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC11554600\/&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>https:\/\/www.indiawaterportal.org\/water-quality-and-pollution\/pollution\/drugged-and-poisoned-how-do-rivers-india-fare&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Microplastics&nbsp;<\/strong><strong>\u0914\u0930&nbsp;<\/strong><strong>brain<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>2024&nbsp;\u0914\u0930 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924\u0940&nbsp;2025&nbsp;\u0915\u0940 \u0930\u093f\u0938\u0930\u094d\u091a \u0928\u0947 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0938\u094d\u0924\u093f\u0937\u094d\u0915 \u090a\u0924\u0915 \u092e\u0947\u0902&nbsp;microplastics&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;nanoplastics&nbsp;\u0915\u0940 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926\u0917\u0940 \u0915\u0940 \u092a\u0941\u0937\u094d\u091f\u093f \u0915\u0940 \u0939\u0948,&nbsp;\u0914\u0930 \u0932\u0917\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0938\u092e\u092f \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0907\u0928\u0915\u0940 \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092c\u0922\u093c \u092d\u0940 \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u0936\u093e\u0932\u093e \u0914\u0930 \u091c\u093e\u0928\u0935\u0930\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0939\u0941\u090f \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928\u094b\u0902 \u0938\u0947&nbsp;inflammation&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;oxidative stress&nbsp;\u0938\u0947 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927 \u0915\u0947 \u0938\u0902\u0915\u0947\u0924 \u092e\u093f\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u092e\u0928\u0941\u0937\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0905\u092d\u0940 \u0938\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u091c\u093e\u0901\u091a\u0947 \u091c\u093e \u0930\u0939\u0947 \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;\u0915\u093e\u0930\u0923\u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e&nbsp;\u0915\u093e \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927 \u0905\u092d\u0940 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0938\u093f\u0926\u094d\u0927 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0941\u0906 \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li><a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41591-024-03453-1\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Nature Medicine (2024): <\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u091c\u094d\u091e \u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u093f\u0915\u094b\u0923&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>Endocrinology&nbsp;\u0915\u0940 \u0930\u093f\u0938\u0930\u094d\u091a \u0938\u0947 \u092a\u0924\u093e \u091a\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0932\u0902\u092c\u0947 \u0938\u092e\u092f \u0924\u0915 \u0915\u092e \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902&nbsp;hormone-like chemicals&nbsp;\u0915\u093e \u0938\u0902\u092a\u0930\u094d\u0915 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915&nbsp;hormonal balance&nbsp;\u092e\u0947\u0902 \u0926\u0916\u0932 \u0926\u0947 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948,&nbsp;\u0916\u093e\u0938\u0915\u0930 \u092c\u091a\u092a\u0928 \u0914\u0930 \u0915\u093f\u0936\u094b\u0930\u093e\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0938\u0902\u0935\u0947\u0926\u0928\u0936\u0940\u0932 \u091a\u0930\u0923\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902\u0964 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902,&nbsp;\u091c\u0939\u093e\u0901 \u0906\u0939\u093e\u0930,&nbsp;\u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923\u0940\u092f&nbsp;exposure&nbsp;\u0914\u0930 \u0916\u0947\u0924\u0940 \u0915\u0947 \u0924\u0930\u0940\u0915\u0947 \u092c\u0939\u0941\u0924&nbsp;\u0905\u0932\u0917\u0905\u0932\u0917&nbsp;\u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u092f\u0947 \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u0930\u094d\u0937 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u092e\u094c\u091c\u0942\u0926\u093e \u0938\u092c\u0942\u0924&nbsp;typical exposure levels&nbsp;\u092a\u0930 \u0938\u0940\u0927\u0947 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0915\u0940 \u092a\u0941\u0937\u094d\u091f\u093f \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0915\u0930\u0924\u0947,&nbsp;\u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u092f\u0939 \u0905\u0935\u0936\u094d\u092f \u0926\u093f\u0916\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0915\u093f \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0940 \u0917\u0941\u0923\u0935\u0924\u094d\u0924\u093e \u0914\u0930 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u092a\u0930 \u0932\u0917\u093e\u0924\u093e\u0930 \u0936\u094b\u0927 \u0914\u0930 \u091c\u093e\u0917\u0930\u0942\u0915\u0924\u093e \u0915\u0940 \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0924 \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0936\u0930\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u092e\u093e \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0907\u0928 \u0905\u0926\u0943\u0936\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0915\u0940 \u0928\u093f\u0917\u0930\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u0939\u0940 \u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u093e \u092a\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u0923\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0928\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0939\u094b\u0928\u093e \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0939\u0948 <strong><a href=\"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/diagnostic-tests-guide\/\" data-type=\"post\" data-id=\"4987\">\u0915\u094d\u092f\u093e \u092c\u093e\u0930-\u092c\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0921\u093e\u092f\u0917\u094d\u0928\u094b\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u091f\u0947\u0938\u094d\u091f \u0935\u093e\u0938\u094d\u0924\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0940 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0915\u0940 \u0928\u093f\u0917\u0930\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0947 \u0906\u0927\u0941\u0928\u093f\u0915 \u0924\u0930\u0940\u0915\u0947<\/a><\/strong> , \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u0943\u0924 \u091c\u093e\u0928\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0939\u092e\u093e\u0930\u093e \u0932\u0947\u0916 \u092a\u0922\u093c\u0947\u0902\u0964<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u0936\u093e\u0915\u093e\u0939\u093e\u0930\u0940 \u0914\u0930&nbsp;\u0935\u0940\u0917\u0928&nbsp;\u0932\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u094d\u092f\u093e?&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>\u092c\u0939\u0941\u0924 \u0938\u0947 \u0936\u093e\u0915\u093e\u0939\u093e\u0930\u0940 \u0914\u0930&nbsp;\u0935\u0940\u0917\u0928&nbsp;\u0932\u094b\u0917 \u092e\u093e\u0928\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0915\u093f \u092e\u093e\u0902\u0938 \u0914\u0930 \u0921\u0947\u092f\u0930\u0940 \u091b\u094b\u0921\u093c \u0926\u0947\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u0935\u0947 \u0907\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0915\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092a\u0942\u0930\u0940 \u0924\u0930\u0939 \u092c\u091a \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926\u093e \u0936\u094b\u0927 \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930,&nbsp;\u0915\u0947\u0935\u0932 \u0921\u093e\u0907\u091f \u092c\u0926\u0932\u0928\u0947 \u0938\u0947&nbsp;exposure&nbsp;\u092a\u0942\u0930\u0940 \u0924\u0930\u0939 \u0916\u0924\u094d\u092e \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u0914\u0930 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923:<\/strong>&nbsp;<br>\u0915\u0940\u091f\u0928\u093e\u0936\u0915,&nbsp;\u090f\u0902\u091f\u0940\u092c\u093e\u092f\u094b\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;hormone residues&nbsp;\u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u0914\u0930 \u0938\u093f\u0902\u091a\u093e\u0908 \u0915\u0947 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093f\u0932 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u091c\u093f\u0938\u0938\u0947&nbsp;\u0938\u092c\u094d\u091c\u093c\u093f\u092f\u093e\u0901&nbsp;\u0914\u0930 \u0905\u0928\u093e\u091c \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u094d\u0921&nbsp;\u092b\u093c\u0942\u0921:<\/strong>&nbsp;<br>\u092a\u094c\u0927\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926 \u092d\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u093f\u0924 \u0935\u093e\u0924\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u0928\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0909\u0917\u093e\u090f \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"3\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>\u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923 \u0915\u093e \u0906\u092a\u0938\u0940 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927:<\/strong>&nbsp;<br>\u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0915 \u0939\u0935\u093e,&nbsp;\u092a\u093e\u0928\u0940 \u0914\u0930 \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0918\u0942\u092e\u0924\u0947 \u0930\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0935\u0947 \u092a\u0942\u0930\u0940&nbsp;food system&nbsp;\u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>\u0936\u094b\u0927 \u092f\u0939 \u0938\u0941\u091d\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f&nbsp;exposure&nbsp;\u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u0917\u0924 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u091a\u0941\u0928\u093e\u0935 \u0928\u0939\u0940\u0902,&nbsp;\u092c\u0932\u094d\u0915\u093f \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 \u0938\u094d\u0924\u0930 \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u093e \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0940 \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>\u0928\u0940\u091a\u0947 \u0915\u0941\u091b \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0928\u093f\u092f\u093e\u092e\u0915 \u0915\u0926\u092e \u0926\u093f\u090f \u0917\u090f \u0939\u0948\u0902:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td><strong>\u0926\u0947\u0936<\/strong>&nbsp;<\/td><td><strong>\u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0915\u0926\u092e<\/strong>&nbsp;<\/td><td><strong>\u0905\u0938\u0930<\/strong>&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>\u092d\u093e\u0930\u0924&nbsp;<\/td><td>Oxytocin&nbsp;\u0915\u0940 \u092c\u093f\u0915\u094d\u0930\u0940 \u0915\u0947\u0935\u0932&nbsp;\u0938\u0930\u0915\u093e\u0930\u0940\u0905\u0927\u093f\u0915\u0943\u0924&nbsp;\u091a\u0948\u0928\u0932\u094b\u0902&nbsp;\u0938\u0947; FSSAI residue monitoring&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;MRLs&nbsp;<\/td><td>\u0921\u0947\u092f\u0930\u0940 \u092e\u0947\u0902&nbsp;misuse&nbsp;\u0915\u092e \u0939\u0941\u0906;&nbsp;\u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0915\u0941\u091b \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902&nbsp;enforcement&nbsp;\u0915\u0940 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u093f\u092f\u093e\u0901 \u092c\u0928\u0940 \u0939\u0941\u0908 \u0939\u0948\u0902&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>\u092d\u093e\u0930\u0924&nbsp;<\/td><td>FSSAI&nbsp;\u0915\u0947&nbsp;2024 amendment&nbsp;\u0928\u0947&nbsp;food-animal production&nbsp;\u092e\u0947\u0902&nbsp;antibiotics&nbsp;\u0915\u0947 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0902\u0927 \u0932\u0917\u093e\u092f\u093e,&nbsp;\u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u0940&nbsp;1&nbsp;\u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932&nbsp;2025&nbsp;\u0938\u0947&nbsp;<\/td><td>&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>EU&nbsp;<\/td><td>rBST&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;non-therapeutic antibiotic use&nbsp;\u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0902\u0927&nbsp;<\/td><td>\u0916\u093e\u0926\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0923 \u0915\u092e; AMR&nbsp;\u0926\u0930 \u092d\u0940 \u0915\u092e&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Denmark\/Sweden&nbsp;<\/td><td>real-time digital drug tracking;&nbsp;\u0938\u0916\u093c\u094d\u0924&nbsp;farm penalties&nbsp;<\/td><td>antibiotic misuse&nbsp;\u092e\u0947\u0902 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0915\u092e\u0940&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>USA&nbsp;<\/td><td>Veterinary Feed Directive (VFD)&nbsp;\u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924&nbsp;prescription&nbsp;\u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915&nbsp;<\/td><td>animal antibiotic use&nbsp;\u092e\u0947\u0902&nbsp;30\u201350%&nbsp;\u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940; resistant infections&nbsp;\u0905\u092d\u0940 \u092d\u0940 \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e \u0915\u093e \u0935\u093f\u0937\u092f&nbsp;<\/td><\/tr><tr><td>Canada\/Japan&nbsp;<\/td><td>rBST&nbsp;\u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0902\u0927; veterinary prescription control&nbsp;<\/td><td>food safety standards&nbsp;\u092c\u0947\u0939\u0924\u0930&nbsp;<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902&nbsp;misuse&nbsp;\u0930\u094b\u0915\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0909\u092a\u093e\u092f&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u092f\u093e\u092e\u0915 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e\u0913\u0902 \u0928\u0947&nbsp;pharmaceutical misuse&nbsp;\u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u0908 \u0915\u0926\u092e \u0909\u0920\u093e\u090f \u0939\u0948\u0902:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Oxytocin distribution&nbsp;\u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0902\u0927 \u2014 \u092c\u093f\u0915\u094d\u0930\u0940 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0905\u0927\u093f\u0915\u0943\u0924 \u091a\u0948\u0928\u0932\u094b\u0902 \u0938\u0947\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u092a\u0936\u0941\u0927\u0928&nbsp;\u092e\u0947\u0902&nbsp;antibiotics&nbsp;\u0914\u0930 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0940 \u0926\u0935\u093e\u0907\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f&nbsp;veterinary oversight&nbsp;\u0905\u0928\u093f\u0935\u093e\u0930\u094d\u092f\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>FSSAI&nbsp;\u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e&nbsp;food safety regulations&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;residue monitoring\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>pesticides, antibiotics&nbsp;\u0914\u0930 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947&nbsp;contaminants&nbsp;\u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f&nbsp;Maximum Residue Limits (MRLs)\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0921\u0947\u092f\u0930\u0940,&nbsp;\u092a\u094b\u0932\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940 \u0914\u0930 \u0915\u0943\u0937\u093f \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902&nbsp;\u0938\u092e\u092f\u0938\u092e\u092f&nbsp;\u092a\u0930&nbsp;inspections\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0915\u093f\u0938\u093e\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u091c\u093f\u092e\u094d\u092e\u0947\u0926\u093e\u0930 \u0926\u0935\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u092a\u0930&nbsp;\u091c\u0928\u091c\u093e\u0917\u0930\u0942\u0915\u0924\u093e&nbsp;\u0905\u092d\u093f\u092f\u093e\u0928\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932&nbsp;2025&nbsp;\u0938\u0947&nbsp;food-animal production&nbsp;\u092e\u0947\u0902&nbsp;antibiotics&nbsp;\u092a\u0930&nbsp;FSSAI&nbsp;\u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0902\u0927\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>\u092f\u0947 \u0909\u092a\u093e\u092f \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0935\u091c\u0942\u0926,&nbsp;\u0926\u0947\u0936\u092d\u0930&nbsp;\u092e\u0947\u0902&nbsp;food safety&nbsp;\u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0932\u0917\u093e\u0924\u093e\u0930&nbsp;implementation&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;regional monitoring&nbsp;\u092c\u0939\u0941\u0924 \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0940 \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Silent-Invaders-3-Hindi-scaled.webp \" alt=\"\" title=\"\"><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Animal welfare&nbsp;\u092d\u0940 \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0940 \u0939\u0948&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<p>Animal welfare food quality&nbsp;\u0914\u0930 \u0926\u0935\u093e\u0907\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917,&nbsp;\u0926\u094b\u0928\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0926\u0942\u0927 \u091b\u094b\u0921\u093c\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f&nbsp;oxytocin injections&nbsp;\u0915\u0947&nbsp;misuse&nbsp;\u0915\u094b&nbsp;animal stress&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;health concerns&nbsp;\u0938\u0947 \u091c\u094b\u0921\u093c\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948,&nbsp;\u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0914\u0930 \u0915\u0908 \u0926\u0942\u0938\u0930\u0947 \u0926\u0947\u0936\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938 \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0902\u0927 \u0932\u0917\u093e\u090f \u0917\u090f \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u090f\u0902\u091f\u0940\u092c\u093e\u092f\u094b\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938&nbsp;\u0915\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930&nbsp;intensive farming systems&nbsp;\u092e\u0947\u0902 \u0916\u0930\u093e\u092c \u0906\u0935\u093e\u0938 \u0914\u0930 \u0938\u092b\u093c\u093e\u0908 \u0938\u0947 \u091c\u0941\u0921\u093c\u093e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0930\u093f\u0938\u0930\u094d\u091a \u092c\u0924\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0915\u093f \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930&nbsp;animal welfare standards&nbsp;\u0926\u0935\u093e\u0907\u092f\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930\u0924\u093e \u0915\u092e \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 \u092c\u0928\u093e\u090f \u0930\u0916 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0915\u092e \u0924\u0928\u093e\u0935 \u0914\u0930 \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0938\u092b\u093c\u093e\u0908 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092e\u093e\u0939\u094c\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u093e\u0932\u0947 \u0917\u090f \u091c\u093e\u0928\u0935\u0930\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f\u0924\u0903 \u0915\u092e \u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u0915\u0940\u092f \u0939\u0938\u094d\u0924\u0915\u094d\u0937\u0947\u092a \u0915\u0940 \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0924 \u092a\u0921\u093c\u0924\u0940 \u0939\u0948,&nbsp;\u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u092e\u0947\u0902&nbsp;contamination&nbsp;\u092d\u0940 \u0915\u092e \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>exposure&nbsp;<\/strong><strong>\u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u0924\u0930\u0940\u0915\u0947<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u092d\u0932\u0947 \u0939\u0940 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0938\u094d\u0924\u0930 \u092a\u0930 \u092c\u0926\u0932\u093e\u0935 \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0940 \u0939\u094b\u0902,&nbsp;\u092b\u093f\u0930 \u092d\u0940 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f \u0930\u094b\u091c\u093c\u092e\u0930\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0941\u091b \u0915\u0926\u092e \u0909\u0920\u093e\u0915\u0930&nbsp;exposure&nbsp;\u0915\u092e \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Microplastics exposure&nbsp;\u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u093e&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0938\u093f\u0902\u0917\u0932\u092f\u0942\u091c\u093c&nbsp;\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u0915\u092e \u0915\u0930\u0947\u0902:&nbsp;<br>\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u092c\u094b\u0924\u0932\u0947\u0902,&nbsp;\u092c\u0948\u0917 \u0914\u0930 \u0915\u0902\u091f\u0947\u0928\u0930 \u0915\u092e \u0907\u0938\u094d\u0924\u0947\u092e\u093e\u0932 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964 \u0909\u0928\u0915\u0947 \u092c\u091c\u093e\u092f&nbsp;glass, stainless steel&nbsp;\u092f\u093e&nbsp;silicone&nbsp;\u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a \u091a\u0941\u0928\u0947\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li>\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u0916\u093e\u0928\u093e \u0917\u0930\u094d\u092e \u0928 \u0915\u0930\u0947\u0902:&nbsp;<br>\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u0915\u0902\u091f\u0947\u0928\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u092d\u0940 \u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u0935\u0947\u0935 \u0928 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964 \u0917\u0930\u094d\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u094b&nbsp;glass&nbsp;\u092f\u093e&nbsp;ceramic&nbsp;\u092e\u0947\u0902 \u092c\u0926\u0932\u0947\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"3\" class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0915\u092e \u092a\u0948\u0915\u0947\u091c\u093f\u0902\u0917 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u091a\u0941\u0928\u0947\u0902:&nbsp;<br>\u0924\u093e\u091c\u093c\u0947 \u092b\u0932,&nbsp;\u0938\u092c\u094d\u091c\u093c\u093f\u092f\u093e\u0901&nbsp;\u0914\u0930 \u0905\u0928\u093e\u091c \u0932\u0947\u0902,&nbsp;\u091c\u094b \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0905\u0927\u093f\u0915&nbsp;processed&nbsp;\u092f\u093e&nbsp;pre-wrapped&nbsp;\u0928 \u0939\u094b\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"4\" class=\"wp-block-list\">\n<li>\u092a\u0940\u0928\u0947 \u0915\u093e \u092a\u093e\u0928\u0940 \u092b\u093c\u093f\u0932\u094d\u091f\u0930 \u0915\u0930\u0947\u0902:&nbsp;<br>\u0905\u091a\u094d\u091b\u0940&nbsp;quality&nbsp;\u0915\u093e&nbsp;RO (reverse osmosis)&nbsp;\u092f\u093e&nbsp;activated carbon filter&nbsp;\u0932\u0917\u093e\u090f\u0901,&nbsp;\u0924\u093e\u0915\u093f&nbsp;microplastic&nbsp;\u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u0915\u092e \u0939\u094b \u0938\u0915\u0947\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"5\" class=\"wp-block-list\">\n<li>\u092a\u094d\u0930\u093e\u0915\u0943\u0924\u093f\u0915 \u0930\u0947\u0936\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0915\u092a\u0921\u093c\u0947 \u091a\u0941\u0928\u0947\u0902:&nbsp;<br>polyester\/nylon&nbsp;\u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902&nbsp;cotton, wool&nbsp;\u092f\u093e&nbsp;linen&nbsp;\u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f&nbsp;synthetic&nbsp;\u0915\u092a\u0921\u093c\u0947 \u0927\u094b\u0928\u0947 \u092a\u0930&nbsp;microplastic&nbsp;fibres&nbsp;\u091b\u094b\u0921\u093c\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p>\u0906\u092a\u0915\u0947 \u092a\u0940\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0940 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u0938\u0940\u0927\u0947 \u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u0909\u0938 \u092c\u0930\u094d\u0924\u0928 \u092f\u093e \u092c\u094b\u0924\u0932 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0909\u0938\u0947 \u0930\u0916\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948 <strong><a href=\"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/plastic-bottle-water-health-risks-2026\/\" data-type=\"post\" data-id=\"4235\">\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u0915\u0940 \u092c\u094b\u0924\u0932\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u092a\u0940\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u091c\u094b\u0916\u093f\u092e \u0914\u0930 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0908 \u0930\u093f\u0938\u0930\u094d\u091a<\/a><\/strong>, \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u0943\u0924 \u091c\u093e\u0928\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0939\u092e\u093e\u0930\u093e \u0932\u0947\u0916 \u092a\u0922\u093c\u0947\u0902\u0964<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u0905\u0924\u093f\u0930\u093f\u0915\u094d\u0924 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u0909\u092a\u093e\u092f&nbsp;<\/h3>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li>PGS-India, India Organic&nbsp;\u092f\u093e&nbsp;FSSAI-tested claims&nbsp;\u0935\u093e\u0932\u0947&nbsp;certified products&nbsp;\u0916\u0930\u0940\u0926\u0947\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li>activated carbon&nbsp;\u092f\u093e&nbsp;reverse osmosis&nbsp;\u0924\u0915\u0928\u0940\u0915 \u0935\u093e\u0932\u0947&nbsp;water filtration systems&nbsp;\u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"3\" class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0938\u0902\u092d\u0935 \u0939\u094b \u0924\u094b&nbsp;local, transparent farming operations&nbsp;\u0915\u094b \u0938\u092e\u0930\u094d\u0925\u0928 \u0926\u0947\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"4\" class=\"wp-block-list\">\n<li>heavily processed products&nbsp;\u0915\u0940 \u092c\u091c\u093e\u092f&nbsp;whole foods&nbsp;\u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u093e\u0925\u092e\u093f\u0915\u0924\u093e \u0926\u0947\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"5\" class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0916\u0947\u0924\u0940 \u092e\u0947\u0902&nbsp;routine drug use&nbsp;\u0938\u0940\u092e\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0928\u093f\u092f\u092e\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0906\u0935\u093e\u091c\u093c \u0909\u0920\u093e\u090f\u0901\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"6\" class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0938\u0940\u0927\u0947&nbsp;farm-to-consumer&nbsp;\u0938\u0902\u092c\u0902\u0927 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f&nbsp;Community Supported Agriculture (CSA)&nbsp;\u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0947\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"7\" class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0905\u092a\u0928\u0947 \u0938\u092e\u0941\u0926\u093e\u092f \u092e\u0947\u0902&nbsp;evidence-based&nbsp;\u091c\u093e\u0928\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0938\u093e\u091d\u093e \u0915\u0930\u0947\u0902\u0964&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">\u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u0930\u094d\u0937<\/h4>\n\n\n\n<p>\u092d\u094b\u091c\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926&nbsp;hormones, antibiotics&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;microplastics&nbsp;\u090f\u0915 \u091c\u091f\u093f\u0932 \u0914\u0930 \u0909\u092d\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0941\u0908 \u0938\u093e\u0930\u094d\u0935\u091c\u0928\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u091c\u094b \u0916\u0947\u0924\u0940 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e\u0913\u0902 \u0938\u0947 \u0932\u0947\u0915\u0930 \u0918\u0930 \u092e\u0947\u0902&nbsp;exposure&nbsp;\u0924\u0915 \u092b\u0948\u0932\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0935\u0930\u094d\u0924\u092e\u093e\u0928 \u0936\u094b\u0927&nbsp;immune function, hormonal balance&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;antimicrobial resistance patterns&nbsp;\u0938\u0947 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0938\u0902\u0915\u0947\u0924 \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0939\u093e\u0932\u093e\u0901\u0915\u093f \u092f\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0915 \u092a\u0942\u0930\u0940 \u0924\u0930\u0939 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f \u0915\u0947 \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u092b\u093f\u0930 \u092d\u0940 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0947 \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924,&nbsp;\u0924\u0948\u092f\u093e\u0930\u0940 \u0914\u0930&nbsp;\u092d\u0902\u0921\u093e\u0930\u0923&nbsp;\u0915\u0947 \u092c\u093e\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0942\u091d\u092c\u0942\u091d \u092d\u0930\u0947 \u091a\u0941\u0928\u093e\u0935&nbsp;exposure&nbsp;\u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0926\u0926 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0906\u092a\u0915\u093e \u0939\u0930 \u0916\u0930\u0940\u0926 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0923\u092f \u2014 \u0915\u094d\u092f\u093e \u0916\u093e\u092f\u093e,&nbsp;\u0915\u0939\u093e\u0901 \u0938\u0947 \u0916\u0930\u0940\u0926\u093e,&nbsp;\u0914\u0930 \u0915\u093f\u0938&nbsp;farming practice&nbsp;\u0915\u094b \u0938\u092e\u0930\u094d\u0925\u0928 \u0926\u093f\u092f\u093e \u2014&nbsp;\u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940\u0917\u0924&nbsp;\u092c\u0926\u0932\u093e\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u092f\u094b\u0917\u0926\u093e\u0928 \u0926\u0947 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0906\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u092a\u0940\u0922\u093c\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u0947\u0939\u0924 \u092c\u091a\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u0917\u0924 \u0915\u0926\u092e\u094b\u0902 \u0915\u0947&nbsp;\u0938\u093e\u0925\u0938\u093e\u0925&nbsp;FSSAI&nbsp;\u0915\u0947&nbsp;\u092e\u091c\u093c\u092c\u0942\u0924&nbsp;enforcement&nbsp;\u0914\u0930 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u092d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u091f\u093f\u0915\u093e\u090a \u0915\u0943\u0937\u093f \u092a\u094d\u0930\u0925\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u093e\u092e\u0942\u0939\u093f\u0915 \u0938\u092e\u0930\u094d\u0925\u0928 \u092d\u0940 \u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0940 \u0939\u0948\u0964&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed alignleft is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"\u0915\u0948\u0938\u0947 \u092a\u0939\u091a\u093e\u0928\u0947\u0902 \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0916\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093f\u0932\u093e\u0935\u091f? \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u094b \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092c\u091a\u093e\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0938\u0939\u0940 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0924\u0930\u0940\u0915\u093e\" width=\"1200\" height=\"675\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/9YfsCzMBUMI?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">\u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 \u092a\u0942\u091b\u0947 \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928&nbsp;<\/h4>\n\n\n<div id=\"rank-math-faq\" class=\"rank-math-block\">\n<div class=\"rank-math-list \">\n<div id=\"faq-question-69df49441b2aa\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \"><strong>1.\u00a0\u0915\u094d\u092f\u093e\u00a0microplastics\u00a0\u092e\u0947\u0930\u0947 \u092e\u093e\u0928\u0938\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902?<\/strong>\u00a0<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>2024\u20132025\u00a0\u0915\u0940 \u0930\u093f\u0938\u0930\u094d\u091a \u0928\u0947 \u092a\u0941\u0937\u094d\u091f\u093f \u0915\u0940 \u0939\u0948 \u0915\u093f\u00a0microplastics\u00a0\u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0938\u094d\u0924\u093f\u0937\u094d\u0915 \u090a\u0924\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u092e\u093e \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u0936\u093e\u0932\u093e \u0914\u0930 \u091c\u093e\u0928\u0935\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928\u00a0inflammation\u00a0\u0914\u0930\u00a0oxidative stress\u00a0\u091c\u0948\u0938\u0947 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924\u00a0neurological effects\u00a0\u0915\u093e \u0938\u0902\u0915\u0947\u0924 \u0926\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0905\u092d\u0940 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u092f\u0939 \u0938\u092e\u091d \u0930\u0939\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0915\u093f \u0915\u094d\u092f\u093e \u0907\u0938\u0915\u093e \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927 \u092e\u0928\u0941\u0937\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902\u00a0depression\u00a0\u092f\u093e\u00a0dementia\u00a0\u091c\u0948\u0938\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0939\u0948\u0964 \u0905\u092d\u0940 \u0924\u0915 \u0915\u094b\u0908 \u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924\u00a0\u0915\u093e\u0930\u0923\u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e\u00a0\u0938\u0902\u092c\u0902\u0927 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0941\u0906 \u0939\u0948\u0964\u00a0<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-69df49441b2ab\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \"><strong>2.\u00a0\u0915\u094d\u092f\u093e \u0916\u093e\u0928\u093e \u092a\u0915\u093e\u0928\u0947 \u0938\u0947\u00a0hormones\u00a0\u0914\u0930\u00a0antibiotics\u00a0\u0928\u0937\u094d\u091f \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902?<\/strong>\u00a0<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>\u091c\u093c\u0930\u0942\u0930\u0940 \u0928\u0939\u0940\u0902\u0964 \u0915\u0908\u00a0hormone\u00a0\u0914\u0930\u00a0antibiotic residues heat-stable\u00a0\u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902,\u00a0\u092f\u093e\u0928\u0940 \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u092a\u0915\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0924\u093e\u092a\u092e\u093e\u0928 \u0938\u0947 \u0935\u0947 \u0932\u0917\u093e\u0924\u093e\u0930 \u0938\u092e\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0947\u0964 \u0916\u093e\u0928\u093e \u092a\u0915\u093e\u0928\u0947 \u0938\u0947\u00a0bacteria\u00a0\u0924\u094b \u092e\u0930 \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902,\u00a0\u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u0947 \u090a\u0924\u0915\u094b\u0902\u00a0(tissues)\u00a0\u00a0\u092e\u0947\u0902 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926\u00a0chemical residues\u00a0\u0935\u093f\u0936\u094d\u0935\u0938\u0928\u0940\u092f \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u091f\u0924\u0947\u0964\u00a0<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-69df49441b2ac\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \"><strong>3.\u00a0\u0915\u094d\u092f\u093e \u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u0915\u0902\u091f\u0947\u0928\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u0935\u0947\u0935 \u0915\u0930\u0928\u093e \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0939\u0948?<\/strong>\u00a0<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>\u0928\u0939\u0940\u0902\u0964 \u0917\u0930\u094d\u092e\u0940\u00a0microplastics\u00a0\u0914\u0930\u00a0chemical additives\u00a0\u0915\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u094b \u0924\u0947\u091c\u093c \u0915\u0930 \u0926\u0947\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u0917\u0930\u094d\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0915\u094b \u0939\u092e\u0947\u0936\u093e\u00a0glass\u00a0\u092f\u093e\u00a0ceramic\u00a0\u092e\u0947\u0902 \u0930\u0916\u0947\u0902\u0964\u00a0<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-69df49441b2ad\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \"><strong>4.\u00a0\u0915\u094d\u092f\u093e\u00a0\u0938\u092c\u094d\u091c\u093c\u093f\u092f\u094b\u0902\u00a0\u092e\u0947\u0902 \u092d\u0940 \u092f\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0942\u0937\u0915 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902?<\/strong>\u00a0<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>\u0939\u093e\u0901\u0964 \u0916\u0947\u0924\u0940 \u0938\u0947 \u0906\u090f\u00a0\u0926\u0935\u093e\u0905\u0935\u0936\u0947\u0937\u00a0\u0914\u0930 \u0930\u0938\u093e\u092f\u0928 \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u0914\u0930 \u0938\u093f\u0902\u091a\u093e\u0908 \u0915\u0947 \u092a\u093e\u0928\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u093f\u0932 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902,\u00a0\u0914\u0930 \u092b\u093f\u0930 \u092b\u093c\u0938\u0932\u094b\u0902 \u0935\u00a0\u0938\u092c\u094d\u091c\u093c\u093f\u092f\u094b\u0902\u00a0\u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0905\u0935\u0936\u094b\u0937\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0936\u093e\u0915\u093e\u0939\u093e\u0930\u0940 \u0932\u094b\u0917 \u092d\u0940\u00a0food-chain contaminants\u00a0\u0938\u0947 \u092a\u0942\u0930\u0940 \u0924\u0930\u0939 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0947\u0964\u00a0<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-69df49441b2ae\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \"><strong>5.\u00a0\u092a\u093e\u0928\u0940 \u0915\u0947 \u092b\u093c\u093f\u0932\u094d\u091f\u0930 \u0915\u093f\u0924\u0928\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u0940 \u0939\u0948\u0902?<\/strong>\u00a0<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>\u0938\u093e\u0927\u093e\u0930\u0923\u00a0pitcher filters\u00a0\u0915\u0940 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u0938\u0940\u092e\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964\u00a0RO systems\u00a0\u092f\u093e\u00a0activated carbon block filters dissolved hormones, pharmaceuticals\u00a0\u0914\u0930\u00a0microplastics\u00a0\u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u0940 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f\u00a0contaminant removal rates\u00a0\u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926 \u0915\u0947\u00a0specifications\u00a0\u091c\u093e\u0901\u091a\u0947\u0902\u0964\u00a0<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-69df49441b2af\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \"><strong>6.\u00a0\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902\u00a0\u0915\u094c\u0928\u0938\u0947\u00a0certifications\u00a0\u0926\u0947\u0916\u0928\u0940 \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f?<\/strong>\u00a0<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p><strong>PGS-India<\/strong>,\u00a0<strong>India Organic<\/strong>\u00a0certification,\u00a0\u0914\u0930\u00a0<strong>FSSAI-verified<\/strong>\u00a0claims\u00a0\u0935\u093e\u0932\u0947 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926 \u0926\u0947\u0916\u0947\u0902\u0964 \u092f\u0947\u00a0synthetic hormones\u00a0\u0914\u0930\u00a0non-therapeutic antibiotics\u00a0\u0915\u0947 \u0915\u092e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093e \u0938\u0902\u0915\u0947\u0924 \u0926\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964\u00a0<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-69df49441b2b0\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \"><strong>7.\u00a0\u0915\u094d\u092f\u093e\u00a0organic food\u00a0\u092a\u0942\u0930\u0940 \u0924\u0930\u0939\u00a0contaminants\u00a0\u0938\u0947 \u092e\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948?<\/strong>\u00a0<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>\u092a\u0942\u0930\u0940 \u0924\u0930\u0939 \u0928\u0939\u0940\u0902\u0964\u00a0Organic standards synthetic hormones\u00a0\u0914\u0930\u00a0non-therapeutic antibiotics\u00a0\u092a\u0930 \u0930\u094b\u0915 \u0932\u0917\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902,\u00a0\u091c\u093f\u0938\u0938\u0947\u00a0exposure\u00a0\u0915\u093e\u092b\u093c\u0940 \u0915\u092e \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092b\u093f\u0930 \u092d\u0940 \u0939\u0935\u093e,\u00a0\u092a\u093e\u0928\u0940 \u0914\u0930 \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 \u0915\u0947 \u091c\u093c\u0930\u093f\u090f \u092a\u0930\u094d\u092f\u093e\u0935\u0930\u0923\u0940\u092f\u00a0contamination\u00a0\u0915\u092e \u0938\u094d\u0924\u0930 \u092a\u0930 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964\u00a0<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<div id=\"faq-question-69df49441b2b1\" class=\"rank-math-list-item\">\n<h3 class=\"rank-math-question \"><strong>8.\u00a0\u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u091c\u093c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e \u0938\u0902\u0935\u0947\u0926\u0928\u0936\u0940\u0932 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902?<\/strong>\u00a0<\/h3>\n<div class=\"rank-math-answer \">\n\n<p>\u092c\u091a\u094d\u091a\u094b\u0902 \u0915\u0940\u00a0immune\u00a0\u0914\u0930\u00a0endocrine systems\u00a0\u0905\u092d\u0940 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0930\u0939\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902,\u00a0\u0907\u0938\u0932\u093f\u090f \u0935\u0947\u00a0hormone-disrupting chemicals\u00a0\u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0938\u0902\u0935\u0947\u0926\u0928\u0936\u0940\u0932 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0936\u094b\u0927 \u092c\u0924\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u0938\u0902\u0935\u0947\u0926\u0928\u0936\u0940\u0932 \u0938\u092e\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0941\u0906\u00a0early-life exposure,\u00a0\u0935\u092f\u0938\u094d\u0915\u00a0exposure\u00a0\u0938\u0947 \u091c\u093c\u094d\u092f\u093e\u0926\u093e \u0905\u0938\u0930 \u0921\u093e\u0932 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0915\u0941\u091b \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928\u094b\u0902 \u0928\u0947\u00a0early exposure\u00a0\u0914\u0930\u00a0developmental changes\u00a0\u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927 \u0926\u0947\u0916\u0947 \u0939\u0948\u0902,\u00a0\u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0938\u0940\u0927\u093e\u00a0\u0915\u093e\u0930\u0923\u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e\u00a0\u0905\u092d\u0940 \u0914\u0930 \u091c\u093e\u0901\u091a \u0915\u0940 \u092e\u093e\u0901\u0917 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964\u00a0<\/p>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">\u0936\u092c\u094d\u0926\u093e\u0935\u0932\u0940&nbsp;<\/h4>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>rBST<\/strong>&nbsp;\u2014 Recombinant Bovine Somatotropin (growth hormone)&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>IGF-1<\/strong>&nbsp;\u2014 Insulin-like Growth Factor-1,&nbsp;\u091c\u094b&nbsp;growth processes&nbsp;\u092e\u0947\u0902 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"3\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>AMR<\/strong>&nbsp;\u2014 Antimicrobial Resistance (\u0926\u0935\u093e\u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u094b\u0927\u0940&nbsp;\u092c\u0948\u0915\u094d\u091f\u0940\u0930\u093f\u092f\u093e)&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"4\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Oxytocin<\/strong>&nbsp;\u2014&nbsp;\u0935\u0939&nbsp;hormone&nbsp;\u091c\u094b \u0917\u093e\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902&nbsp;milk release&nbsp;\u0915\u094b \u0909\u0924\u094d\u0924\u0947\u091c\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"5\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>CSA<\/strong>&nbsp;\u2014 Community Supported Agriculture (\u0938\u0940\u0927\u0947&nbsp;farm-to-consumer)&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"6\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Intensive Systems<\/strong>&nbsp;\u2014&nbsp;\u0909\u091a\u094d\u091a \u0918\u0928\u0924\u094d\u0935 \u0935\u093e\u0932\u0940&nbsp;farming,&nbsp;\u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0926\u0935\u093e\u0907\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u092c\u0922\u093c \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"7\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>MRL<\/strong>&nbsp;\u2014 Maximum Residue Limit (\u0928\u093f\u092f\u093e\u092e\u0915&nbsp;contamination&nbsp;\u0938\u0940\u092e\u093e)&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"8\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>PGS<\/strong>&nbsp;\u2014 Participatory Guarantee System (\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940&nbsp;organic certification)&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"9\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>FSSAI<\/strong>&nbsp;\u2014 Food Safety and Standards Authority of India&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0907\u0938 \u0932\u0947\u0916 \u092e\u0947\u0902 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0938\u092d\u0940 \u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d \u0932\u093f\u0902\u0915 10 \u0905\u092a\u094d\u0930\u0948\u0932 2026 \u0924\u0915 \u0938\u0924\u094d\u092f\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0914\u0930 \u0938\u0941\u0932\u092d \u092a\u093e\u090f \u0917\u090f \u0925\u0947\u0964<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<ol start=\"1\" class=\"wp-block-list\">\n<li>Food Safety and Standards Act, 2006 \u2014 FSSAI: https:\/\/www.fssai.gov.in\/cms\/regulations.php&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li>PGS-India \u2014 Participatory Guarantee System: https:\/\/nconf.dac.gov.in\/uploads\/books_manual\/PGS_E-Module.pdf&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"3\" class=\"wp-block-list\">\n<li>WHO \u2014 Antimicrobial Resistance Fact Sheets: https:\/\/www.who.int\/news-room\/fact-sheets\/detail\/antimicrobial-resistance&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"4\" class=\"wp-block-list\">\n<li>The Lancet AMR Series: https:\/\/www.thelancet.com\/series-do\/antibiotic-resistance&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"5\" class=\"wp-block-list\">\n<li>Nature Medicine Microplastics Study (2024): https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41591-024-03453-1&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"6\" class=\"wp-block-list\">\n<li>India Water Portal \u2014 Pharmaceuticals in Rivers: https:\/\/www.indiawaterportal.org\/water-quality-and-pollution\/pollution\/drugged-and-poisoned-how-do-rivers-india-fare&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"7\" class=\"wp-block-list\">\n<li>PMC Study \u2014 Pharmaceuticals in Indian Water: https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC11554600\/&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"8\" class=\"wp-block-list\">\n<li>European Food Safety Authority \u2014 Food Contaminant Monitoring&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<ol start=\"9\" class=\"wp-block-list\">\n<li>PubMed Research Portal \u2014 Peer-reviewed scientific studies&nbsp;<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0939\u093e\u0932 \u0915\u0940 \u0930\u093f\u0938\u0930\u094d\u091a: \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0938\u094d\u0924\u093f\u0937\u094d\u0915 \u0915\u0947 \u090a\u0924\u0915\u094b\u0902&nbsp;\u092e\u0947\u0902&nbsp;\u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938&nbsp; \u0924\u093e\u091c\u093c\u093e \u0936\u094b\u0927 \u0928\u0947 \u090f\u0915 \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e\u091c\u0928\u0915 \u092c\u093e\u0924 \u0938\u093e\u092e\u0928\u0947 \u0930\u0916\u0940 \u0939\u0948,&nbsp;\u091c\u094b \u0938\u093f\u0930\u094d\u092b\u093c \u092a\u093e\u091a\u0928 \u0924\u0902\u0924\u094d\u0930 \u0924\u0915 \u0938\u0940\u092e\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0964&nbsp;2024&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;2025&nbsp;\u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924\u0940&nbsp;\u0938\u094d\u091f\u0921\u0940\u091c\u093c&nbsp;\u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0938\u094d\u0924\u093f\u0937\u094d\u0915 \u0915\u0947 \u090a\u0924\u0915\u094b\u0902&nbsp;&nbsp;\u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u092a\u0928\u0947 \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902&nbsp;\u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938&nbsp;\u092a\u093e\u090f \u0917\u090f \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u0914\u0930 \u0936\u094b\u0927\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e \u0907\u0928\u0915\u0947 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0901\u091a \u0915\u0930 \u0930\u0939\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp; \u092f\u0947 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u091b\u094b\u091f\u0947 \u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u0915\u0923,&nbsp;\u0916\u093e\u0938\u0915\u0930&nbsp;\u0905\u0932\u094d\u091f\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u094d\u0921&nbsp;\u092b\u093c\u0942\u0921&nbsp;\u0938\u0947 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0940 \u0936\u094d\u0930\u0943\u0902\u0916\u0932\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902,&nbsp;\u0905\u092c \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924&nbsp;\u0928\u094d\u092f\u0942\u0930\u094b\u0932\u0949\u091c\u093f\u0915\u0932&nbsp;\u0905\u0938\u0930 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928 &#8230; <a title=\"\u0936\u093e\u0902\u0924\u00a0\u0918\u0941\u0938\u092a\u0948\u0920\u093f\u090f: \u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928,\u00a0\u090f\u0902\u091f\u0940\u092c\u093e\u092f\u094b\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938\u00a0\u0914\u0930\u00a0\u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938\u00a0\u0915\u0948\u0938\u0947 \u0906\u092a\u0915\u0947 \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u2014 \u0914\u0930 \u0909\u0928\u0938\u0947 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u092c\u091a\u0947\u0902\u00a0\" class=\"read-more\" href=\"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/microplastics-hormones-antibiotics-food-india\/\" aria-label=\"Read more about \u0936\u093e\u0902\u0924\u00a0\u0918\u0941\u0938\u092a\u0948\u0920\u093f\u090f: \u0939\u093e\u0930\u094d\u092e\u094b\u0928,\u00a0\u090f\u0902\u091f\u0940\u092c\u093e\u092f\u094b\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938\u00a0\u0914\u0930\u00a0\u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938\u00a0\u0915\u0948\u0938\u0947 \u0906\u092a\u0915\u0947 \u092a\u0930\u093f\u0935\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u092d\u094b\u091c\u0928 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u2014 \u0914\u0930 \u0909\u0928\u0938\u0947 \u0915\u0948\u0938\u0947 \u092c\u091a\u0947\u0902\u00a0\">Read more<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":4389,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_uag_custom_page_level_css":"","footnotes":""},"categories":[31,6],"tags":[],"ppma_author":[71,76],"class_list":["post-4384","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-popular-articles","category-food-safety-quality-analysis","author-drvashu","author-ruchikahigoodhealth-com"],"uagb_featured_image_src":{"full":["https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Silent-Invaders-How-Hormones-Antibiotics-Sneak-into-Your-Familys-Diet.874Z.png",1024,1024,false],"thumbnail":["https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Silent-Invaders-How-Hormones-Antibiotics-Sneak-into-Your-Familys-Diet.874Z-150x150.png",150,150,true],"medium":["https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Silent-Invaders-How-Hormones-Antibiotics-Sneak-into-Your-Familys-Diet.874Z-300x300.png",300,300,true],"medium_large":["https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Silent-Invaders-How-Hormones-Antibiotics-Sneak-into-Your-Familys-Diet.874Z-768x768.png",768,768,true],"large":["https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Silent-Invaders-How-Hormones-Antibiotics-Sneak-into-Your-Familys-Diet.874Z.png",1024,1024,false],"1536x1536":["https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Silent-Invaders-How-Hormones-Antibiotics-Sneak-into-Your-Familys-Diet.874Z.png",1024,1024,false],"2048x2048":["https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Silent-Invaders-How-Hormones-Antibiotics-Sneak-into-Your-Familys-Diet.874Z.png",1024,1024,false]},"uagb_author_info":{"display_name":"\u0921\u0949. \u0935\u0938\u0941\u0902\u0927\u0930\u093e, MDS (\u0913\u0930\u0932 \u090f\u0935\u0902 \u092e\u0948\u0915\u094d\u0938\u093f\u0932\u094b\u092b\u0947\u0936\u093f\u092f\u0932 \u0938\u0930\u094d\u091c\u0930\u0940), BDS","author_link":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/author\/drvashu\/"},"uagb_comment_info":0,"uagb_excerpt":"\u0939\u093e\u0932 \u0915\u0940 \u0930\u093f\u0938\u0930\u094d\u091a: \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0938\u094d\u0924\u093f\u0937\u094d\u0915 \u0915\u0947 \u090a\u0924\u0915\u094b\u0902&nbsp;\u092e\u0947\u0902&nbsp;\u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938&nbsp; \u0924\u093e\u091c\u093c\u093e \u0936\u094b\u0927 \u0928\u0947 \u090f\u0915 \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e\u091c\u0928\u0915 \u092c\u093e\u0924 \u0938\u093e\u092e\u0928\u0947 \u0930\u0916\u0940 \u0939\u0948,&nbsp;\u091c\u094b \u0938\u093f\u0930\u094d\u092b\u093c \u092a\u093e\u091a\u0928 \u0924\u0902\u0924\u094d\u0930 \u0924\u0915 \u0938\u0940\u092e\u093f\u0924 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u0948\u0964&nbsp;2024&nbsp;\u0914\u0930&nbsp;2025&nbsp;\u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924\u0940&nbsp;\u0938\u094d\u091f\u0921\u0940\u091c\u093c&nbsp;\u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092e\u0938\u094d\u0924\u093f\u0937\u094d\u0915 \u0915\u0947 \u090a\u0924\u0915\u094b\u0902&nbsp;&nbsp;\u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u092a\u0928\u0947 \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u092e\u093e\u0924\u094d\u0930\u093e \u092e\u0947\u0902&nbsp;\u092e\u093e\u0907\u0915\u094d\u0930\u094b\u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915\u094d\u0938&nbsp;\u092a\u093e\u090f \u0917\u090f \u0939\u0948\u0902,&nbsp;\u0914\u0930 \u0936\u094b\u0927\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e \u0907\u0928\u0915\u0947 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0901\u091a \u0915\u0930 \u0930\u0939\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964&nbsp; \u092f\u0947 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u091b\u094b\u091f\u0947 \u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u0915\u0923,&nbsp;\u0916\u093e\u0938\u0915\u0930&nbsp;\u0905\u0932\u094d\u091f\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u094d\u0921&nbsp;\u092b\u093c\u0942\u0921&nbsp;\u0938\u0947 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0940 \u0936\u094d\u0930\u0943\u0902\u0916\u0932\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902,&nbsp;\u0905\u092c \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924&nbsp;\u0928\u094d\u092f\u0942\u0930\u094b\u0932\u0949\u091c\u093f\u0915\u0932&nbsp;\u0905\u0938\u0930 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0927\u094d\u092f\u092f\u0928&hellip;","authors":[{"term_id":71,"user_id":20,"is_guest":0,"slug":"drvashu","display_name":"\u0921\u0949. \u0935\u0938\u0941\u0902\u0927\u0930\u093e, MDS (\u0913\u0930\u0932 \u090f\u0935\u0902 \u092e\u0948\u0915\u094d\u0938\u093f\u0932\u094b\u092b\u0947\u0936\u093f\u092f\u0932 \u0938\u0930\u094d\u091c\u0930\u0940), BDS","avatar_url":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-content\/litespeed\/avatar\/23494c9101089ad44ae88ce9d2f56aac.jpg?ver=1779737585","0":null,"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":""},{"term_id":76,"user_id":26,"is_guest":0,"slug":"ruchikahigoodhealth-com","display_name":"\u0921\u0949. \u0930\u0941\u091a\u093f\u0915\u093e \u0930\u093e\u091c,","avatar_url":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-content\/litespeed\/avatar\/23494c9101089ad44ae88ce9d2f56aac.jpg?ver=1779737585","0":null,"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4384","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4384"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4384\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5040,"href":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4384\/revisions\/5040"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4389"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4384"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4384"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4384"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/higoodhealth.com\/hindi\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=4384"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}